Güneş ve Cildimiz

Güneş ışığının bazı hastalıkları tedavi edici özelliği olduğu bir gerçektir fakat güneşe fazla maruz kalmak cilt sağlığı açısından istenmeyen bir durumdur. Fazla güneş, yanıklara, kırışıklıklara ,çil oluşumuna, kılcal damar genişlemesine ve deri kanserine neden olur. Bunun yanında bazen de kızarıklık ile seyreden alerjik reaksiyonlara neden olabilir.

Güneş Işınları ve Güneşten Korunma

Güneşin saçtığı ışınlar görünen ve görünmeyen ışınlar olmak üzere ikiye ayrılır. Görünmeyen ışınlar ultraviyole (morötesi) A (UVA) ve ultraviyole B (UVB) olarak bilinir ve bu ışınlar birçok problemin nedenidir. Bu ışınlar sağlıksız bronzlaşmaya, güneş yanığına ve güneş hasarına neden olur.

Güneşten korunma, deri hasarının oluşmasını ve kanser riskini azaltır. Güneşten korunmak için güneşin yeryüzüne en dik geldiği saatlerde güneşe maruz kalınmamalıdır. Giysiler UV ışınlarını emer ya da yansıtır. Dışarı çıkarken geniş şapka ve gözlük takılması ve koruyucu kıyafetler giyilmesi önerilir. Eğer güneşe maruz kalınacaksa en az 15 faktörlü güneşten koruyucu krem kullanılmalıdır.

Güneş koruyucu kremler, güneş ışınlarını emerek, yansıtarak veya dağıtarak etkili olur. Üzerinde SPF (sun protection factor = güneşten koruyucu faktör) derecesi bulunur. Daha yüksek SPF numarası UVB ışınlarının neden olduğu güneş yanıklarına karşı daha fazla koruma sağlar. Bazı güneşten koruyucular geniş spektrumludurlar ki hem UVA hem de UVB ye karşı koruma sağlar. Bu koruyucular güneşin diğer etkilerinden de korunmayı sağlar.

Güneşin etkileri

Güneş yanığı - Güneş yanığı oluşma riski güneş ışınlarının en güçlü olduğu 10.00- 16.00 saatlerinde en fazladır. Sıcak havalarda bu olasılık daha fazladır. Çünkü sıcak, UV ışınlarının etkisini arttırır. Fakat bulutlu günlerde de güneş yanığı oluşabilir.

Yaz aylarında olduğu gibi güneşten korunma kış aylarında da önemlidir. Kar, güneş ışınlarının %80ini yansıtır ve deride hasara ve güneş yanıklarına sebep olabilir. Dağda yapılan kış sporları güneş yanığı riskini arttırır, çünkü yüksek rakımlı yerlerde güneş ışınlarını bloke eden atmosfer daha incedir.

Eğer çok fazla güneşte kalınırsa deride bir kızarıklık meydana gelir ve bu kızarıklık 24 saatte maksimuma ulaşır. Şiddetli güneş yanıklarında deri hassasiyeti, ağrı, ödem ve su toplaması görülebilir. Ateş, halsizlik, mide rahatsızlığı ve şuur bulanıklığı şiddetli güneş yanıklarında meydana gelebilir, bu durumda dikkatli bir tıbbi takip gerekir. Eğer şiddetli bir güneş yanığı ve ateş varsa, dermatoloji uzmanı tarafından ağrı ve ödemi azaltacak ve enfeksiyondan koruyacak ilaçların kullanımı önerilir. Soğuk ve ıslak kompresler veya banyo ve rahatlatıcı losyonların kullanımı şikayetleri azaltmaya yardımcı olur.

Bronzlaşma - Bronz ten sıklıkla yanlış bir inanç olarak bir sağlık belirteci olarak bilinmektedir. Fakat Dermatoloji uzmanları bronz tenin güneş hasarı sonucu meydana geldiğini söylemektedir. Bronz ten güneş ışınları derimize girdiğinde, deride daha fazla melanin pigmenti (boyası) üretilmesi sonucu gelişir.

Solaryum kaynaklı ışınlar da, güneş ışınları gibi derimiz için zararlıdır. Birçok solaryum cihazı UVA ışığı yayar. UVA ışığı ile yapılan araştırmalar, bu ışığın derinin daha derin tabakalarına indiğini ve de erken deri yaşlanması ve kanserinden sorumlu olduğunu göstermiştir.

Yaşlanma - Açık havada çalışan insanların veya güneşten koruyucu kullanmadan güneş banyosu yapan kişilerin ciltleri sert, kaba bir görünüm alır ve bu kişiler olduklarından daha yaşlı görünür. Güneş yaşlılık lekesi dediğimiz lekelere ve ileride kansere dönebilen üzeri kabuklu deri değişikliklerine (aktinik keratoz) neden olur. Bu deri değişiklikleri güneşe maruz kaldıktan yıllar sonra ortaya çıkar.Yaşam boyu güneşe maruz kalma en fazla 20 yaşın altında olduğundan, çocukların güneşten korunması çok önemlidir.

Kırışıklıklar - kırışıklıklar doğrudan güneş ışığından etkilenir. Sigara içilmesi de kırışıklıkları arttırır. Dermatoloji veya estetik cerrahi uzmanları kimyasal peeling, laser cerrahisi, dermabrasyon ve çeşitli dolgu maddeleri ile bu kırışıklıkları tedavi edebilir.

Deri Kanseri - Deri kanserlerinin %90 ından fazlası güneş gören yerlerde görülür. Yüz, boyun kulak, ön kol ve eller en sık görüldüğü yerlerdir.

Deride en fazla görülen 3 kanser tipi : Bazal Hücreli Karsinoma, Squamöz Hücreli Karsinoma ve Melanomdur. Alerjik reaksiyonlar - Bazı insanlar güneşe maruz kaldıklarında alerjik reaksiyon geçirebilir. Bu reaksiyonlar güneş ile yalnızca kısa bir temas sonrasında görülebilir. Güneş alerjisinde kırmızı lekeler, kabarıklıklar ve su toplaması bulguları olabilir. Kullanılan kozmetik, parfüm, bitki, deriye uygulanan ilaç ve güneşten koruyucu kremler güneş ile birlikte alerjik reaksiyona neden olabilir. Doğum kontrol hapları, antibiyotikler, tansiyon ilaçları ve bazı depresyon ilaçları güneş ile birlikte çeşitli reaksiyonlara neden olabilir. Böyle bir durumla karşılaşırsanız Dermatoloji Uzmanına başvurunuz. Hastalıklar - Uçuk, Zona ve nadir rastlanan bir hastalık olan Lupus eritematozus güneşle tetiklenebilir.Ultraviyole ışınları gözde de katarakta kadar gidebilen hasara neden olur.

Güneş Yanığı Etkenleri Nelerdir ?

Yeryüzüne ulaşarak, eriteme neden olan UV-A ve UV-B ışınlarının yoğunluğu 11:00 ile 14:00 saatleri arasında en yüksek düzeydedir. Bu nedenle 10:00 ile 15:00 arasında güneşe çıkılmamalıdır. Yalnızca parlak güneş altında değil, her zaman güneşe karşı korunma gereklidir. Güneş ışınlarının%60'ı bulutlu havalarda, %50'si gölgede de etkisini gösterir. UV-A ışınlarının tümü UV-B ışınlarının %35'i camdan geçebilir. Kar %50-95 oranlarında, kum %25, su %5, çim %3 oranında UV-B ışınını yansıtır. Yansıyan bu ışınlar güneş yanığına neden olabilir. Ayrıca UV radyasyonunun %75'i 2m su derinliğine ulaşabilir ve uzun süreli yüzmelerde de güneş yanığı riski vardır. Yükseklikteki her 300m'lik artış da güneş yanığı riskini %4 arttırmaktadır.

Cilt Tipinize Göre Güneşten Nasıl Korunmalısınız?

Güneş ışınlarından etkilenme, kişiden kişiye, genetik yapı, derideki melanin miktarı,güneş ışınını takiben melanin yapma yani bronzlaşma derecesine göre farklılık gösterir. Bu özelliklere göre belirlenen cilt tiplerinin, korunmasız ve eritem oluşmadan güneşte kalabilecekleri süre de farklıdır. 1. Tip:Çok açık ten,çok hassas cilt, çok miktarda çil,mavi göz rengi, kızıl saç rengi,kolay yanar ancak bronzlaşmaz.2.Tip:Açık ten, hassas cilt,çilli,mavi,gri,yeşil göz rengi,açık saç rengi,kolay yanar,çok az bronzlaşır.3.Tip:Buğday ten,normal cilt,az miktarda çil,ela kahverengi göz rengi, kumral saç rengi,az yanar,zamanla bronzlaşır.4.Tip:Esmer ten,hassas olmayan cilt,çilsiz,koyu göz rengi, koyu saç rengi,çok az yanar,kolay bronzlaşır.5. Tip:(Zenciler)Siyah ten, dayanıklı cilt, siyah göz rengi, siyah saç rengi,yanmaz.Bebekler,alerjik, hassas ve 1. Tip cildi olanların korunmasız güneşte kalabilecekleri süre 5-10 dakika,2. Tip cildi olanların10-20 dakika,3. tip cildi olanların15-25 dakika,4. Tip cildi olanların 20-30 dakikadır. 5. Tipi oluşturan zencilerin güneşte kalma süreleri uzundur ve hiç yanmazlar. Bununla birlikte cilt kanseri olma riski onlar için de geçerlidir.

Güneşten Korunma Önerileri

• En az 15 faktörlü geniş spektrumlu güneşten koruyucular dudak da dahil olmak üzere, tüm güneş gören alanlara, bulutlu havalarda bile uygulanmalıdır.
• Suda iken veya terli iken güneşe maruz kalırsanız suya dayanıklı güneşten koruyucu kremler kullanınız.
• Güneşten koruyucunuzu 1.5 saatte bir uygulayın.
• Geniş şapka ve gözlük kullanın.
• Gölgede kalmaya çalışın.
• Güneşten koruyan sıkı dokumalı kıyafetler giyin.
• Saat 10.00- 16.00 saatleri arasındaki açık hava aktivitelerinizi daha erkene veya geç saate alın.

Herkes güneşli günlerden hoşlanır. Bu önerilere uyarak güvenli bir şekilde açık havada kanser ve yaşlanma kaygısı olmadan çalışabilir ve zaman geçirebilirsiniz.

http://www.cilthastaliklari.com/konular/gunes-ve-cilt-hastaliklari/gunes-ve-cildimiz.html